Trong những tháng gần đây, thị trường tài chính toàn cầu đã phải đối mặt với một trong những thay đổi đáng kể nhất kể từ đại dịch: sự sụt giảm mạnh của đồng Đô la Mỹ (USD).
Sau gần hai năm thống trị với tư cách là đồng tiền mạnh nhất thế giới, đồng Đô la đã bước vào giai đoạn điều chỉnh, phản ánh những thay đổi sâu sắc trong chính sách tiền tệ, kỳ vọng kinh tế và động lực địa chính trị toàn cầu.
Đồng USD - từ "thống trị" đến giai đoạn điều chỉnh
Từ năm 2022 đến năm 2024, đồng Đô la Mỹ đã trở thành đồng tiền thống trị với tư cách là "đồng tiền siêu mạnh".
Sự kết hợp giữa lãi suất cao của Cục Dự trữ Liên bang, nhu cầu toàn cầu về tài sản trú ẩn an toàn và bất ổn địa chính trị đã đẩy đồng Đô la tăng giá so với hầu hết các đồng tiền chính.
Tuy nhiên, đến nửa cuối năm 2025, xu hướng đó bắt đầu đảo ngược. Chỉ số Đô la Mỹ (DXY), thước đo tỷ giá đồng bạc xanh so với sáu loại tiền tệ chính, đã giảm hơn 10% từ đầu năm đến nay, chạm mức thấp nhất kể từ năm 2021.
Những yếu tố chính dẫn đến sự suy yếu của đồng Đô la
1. Thay đổi chính sách của Cục Dự trữ Liên bang: Kỳ vọng lãi suất thấp hơn
Sau khi giữ nguyên lãi suất (5,25%–5,50%) trong hơn một năm, Cục Dự trữ Liên bang đã bắt đầu phát tín hiệu cắt giảm lãi suất dần dần cho năm 2026.
Lãi suất của Mỹ
Với lạm phát hạ nhiệt và tăng trưởng kinh tế Hoa Kỳ chậm lại, các nhà đầu tư toàn cầu đang chuyển hướng vốn sang các tài sản có tiềm năng sinh lời cao hơn bên ngoài Hoa Kỳ, dẫn đến dòng vốn chảy ra khỏi đồng Đô la.
2. Đa dạng hóa Tài sản Dự trữ Toàn cầu
Theo dữ liệu của IMF, tỷ trọng dự trữ ngoại hối toàn cầu bằng đô la Mỹ đã giảm xuống dưới 58%, mức thấp nhất trong hơn hai thập kỷ.
Các nền kinh tế lớn, bao gồm Trung Quốc, Nga và một số quốc gia BRICS, đã tích cực đa dạng hóa danh mục đầu tư sang vàng, đồng euro và đồng nhân dân tệ Trung Quốc để giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.
Xu hướng này không chỉ mang tính kinh tế mà còn mang tính chiến lược. Sự phân mảnh địa chính trị ngày càng gia tăng đang thúc đẩy nhiều quốc gia tìm kiếm các hệ thống thanh toán và dự trữ thay thế, độc lập với cơ sở hạ tầng tài chính phương Tây.
3. Sự trỗi dậy của các nền kinh tế cạnh tranh
Trong khi nền kinh tế Mỹ cho thấy những dấu hiệu giảm tốc, các khu vực khác đang dần lấy lại đà tăng trưởng.
Châu Âu đã ổn định sau khủng hoảng năng lượng, Nhật Bản đã thoát khỏi chính sách lãi suất âm, và một số nền kinh tế châu Á đang báo cáo tăng trưởng mạnh mẽ. Sự tái cân bằng toàn cầu này đang khuyến khích các nhà đầu tư đánh giá lại sức hấp dẫn tương đối của các tài sản ngoài Mỹ.
Xét về ngoại hối, điều này đã thúc đẩy sự tăng giá của đồng euro (EUR), yên Nhật (JPY) và franc Thụy Sĩ (CHF). Các loại tiền tệ gắn liền với hàng hóa như đô la Úc (AUD) và đô la Canada (CAD) cũng đang được hưởng lợi từ sự phục hồi của giá hàng hóa toàn cầu.
Tác động lan tỏa toàn cầu của đồng đô la yếu hơn
1. Giảm bớt gánh nặng cho các khoản nợ bằng đô la
Đối với các nền kinh tế mới nổi có khoản nợ bằng đô la đáng kể, đồng đô la yếu hơn mang lại sự nhẹ nhõm đáng mừng, giúp giảm chi phí trả nợ thực tế bằng đồng nội tệ. Tuy nhiên, lợi ích này có thể không kéo dài nếu đồng đô la yếu hơn gây ra biến động thị trường hoặc đảo chiều dòng vốn.
2. Giá hàng hóa có xu hướng tăng
Vì hầu hết các mặt hàng toàn cầu như dầu, vàng và đồng đều được định giá bằng đô la, nên đồng đô la yếu hơn thường dẫn đến giá hàng hóa cao hơn.
Do đó, vàng đã lấy lại được sức hút, tăng vọt lên trên 4.350 đô la Mỹ/ounce vào tháng 10 năm 2025, mức cao nhất mọi thời đại. Đối với các nhà đầu tư toàn cầu, vàng và các tài sản thực khác một lần nữa được coi là một công cụ phòng ngừa rủi ro mất giá tiền tệ và bất ổn tiền tệ.
3. Tác động đến các tập đoàn đa quốc gia
Các tập đoàn đa quốc gia có trụ sở tại Mỹ với lợi nhuận lớn ở nước ngoài phải đối mặt với áp lực biên lợi nhuận, do thu nhập từ nước ngoài chuyển đổi thành ít đô la Mỹ hơn.
Ngược lại, các nhà xuất khẩu ngoài Hoa Kỳ bán hàng vào thị trường Mỹ sẽ có được lợi thế cạnh tranh, vì sản phẩm của họ trở nên rẻ hơn tương đối. Động lực này có thể định hình lại cán cân thương mại toàn cầu và ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư nước ngoài.
Liệu đây có phải khởi đầu cho sự hạ nhiệt của đồng đô la
Câu hỏi lớn đối với các nhà kinh tế là liệu sự suy giảm của đồng đô la này mang tính chu kỳ hay mang tính cấu trúc.
Hầu hết các nhà phân tích tin rằng đồng đô la Mỹ sẽ vẫn là trụ cột của hệ thống tài chính toàn cầu, ít nhất là trong thập kỷ tới, nhờ tính thanh khoản, độ sâu thị trường và niềm tin toàn cầu vô song của nó.
Tuy nhiên, những thay đổi đang diễn ra không thể bị bỏ qua:
- Sự trỗi dậy của các mạng lưới thanh toán thay thế và tiền kỹ thuật số (ví dụ: nhân dân tệ kỹ thuật số, BRICS Pay và các đồng tiền ổn định toàn cầu).
- Sự đa dạng hóa dự trữ của các ngân hàng trung ương.
- Và vai trò ngày càng tăng của công nghệ tài chính trong việc tạo điều kiện cho dòng vốn xuyên biên giới.
Những diễn biến này cùng nhau báo hiệu một bước tiến tới một hệ thống tiền tệ toàn cầu đa cực, nơi đồng đô la Mỹ vẫn chiếm ưu thế, nhưng không còn bất khả chiến bại.
Kết luận: Một kỷ nguyên mới trong động lực tiền tệ toàn cầu
Sự suy giảm của đồng đô la không chỉ là một sự điều chỉnh thị trường, mà còn phản ánh sự tái cấu trúc sức mạnh kinh tế toàn cầu. Đối với thị trường ngoại hối, nó báo hiệu một kỷ nguyên biến động mới, nơi sức mạnh tiền tệ không còn chỉ được quyết định bởi chính sách của Hoa Kỳ mà còn bởi dòng vốn, công nghệ và niềm tin địa chính trị rộng lớn hơn.
Đối với các nhà đầu tư, trọng tâm đang chuyển từ "Fed sẽ làm gì tiếp theo?" sang "Vốn toàn cầu đang hướng đến đâu?". Và đối với nền kinh tế thế giới, sự suy yếu của đồng đô la có thể là chương đầu tiên trong một kỷ nguyên tiền tệ mới, được xác định bởi sự đa dạng hóa, số hóa và phi tập trung hóa ảnh hưởng tài chính.
